روز جهانی قهوه فرصتی برای آشنایی بیشتر با تاریخچه، فرهنگ و دنیای جذاب قهوه است. در این مقاله از دان کافه در کرمان با تاریخچه قهوه، مسیر ورود آن به جهان اسلام و ایران، انواع قهوه مانند عربیکا و روبوستا، کشورهای تولیدکننده قهوه و برخی ویژگی‌های این نوشیدنی محبوب آشنا می‌شویم.
قهوه یکی از محبوب‌ترین نوشیدنی‌های جهان است که از دانه‌های بو‌داده‌شده گیاه قهوه تهیه می‌شود. عطر دلنشین، طعم متنوع و کافئین موجود در قهوه باعث شده این نوشیدنی جایگاه ویژه‌ای در فرهنگ‌ها و زندگی روزمره مردم سراسر جهان پیدا کند.
در دان کافه در کرمان نیز قهوه بخش مهمی از تجربه کافه‌نشینی است؛ از اسپرسو و نوشیدنی‌های بر پایه قهوه گرفته تا انواع نوشیدنی‌های سرد و گرم که می‌توانند بخشی از یک روز دلنشین باشند.
روز جهانی قهوه چه روزی است؟
اگر درباره تاریخ روز جهانی قهوه جست‌وجو کنید، ممکن است با دو تاریخ ۲۹ سپتامبر و ۱ اکتبر روبه‌رو شوید.
۱ اکتبر تاریخ رسمی‌تری برای «روز جهانی قهوه» محسوب می‌شود. سازمان بین‌المللی قهوه (ICO) این تاریخ را برای گرامی‌داشت قهوه و زنجیره تولید آن تعیین کرد و نخستین رویداد رسمی روز جهانی قهوه در سال ۲۰۱۵ در میلان برگزار شد.
در مقابل، ۲۹ سپتامبر در برخی کشورها، به‌ویژه ایالات متحده، به‌عنوان روز ملی قهوه شناخته می‌شود. به همین دلیل گاهی این تاریخ نیز در مطالب و محتوای مرتبط با قهوه با عنوان روز جهانی قهوه دیده می‌شود.
روز جهانی قهوه تنها فرصتی برای نوشیدن یک فنجان قهوه نیست؛ این مناسبت توجه بیشتری به زنجیره تولید قهوه، کشاورزان، تجارت عادلانه و اهمیت پایداری در صنعت قهوه ایجاد می‌کند.
تاریخچه قهوه؛ قهوه از کجا آمده است؟
خاستگاه گیاه قهوه به مناطق آفریقا، به‌ویژه اتیوپی، نسبت داده می‌شود. در ادامه، قهوه به یمن راه پیدا کرد و در قرن پانزدهم میلادی به‌تدریج به‌عنوان یک نوشیدنی اجتماعی و روزمره رواج یافت.
صوفیان یمنی از قهوه برای بیدار ماندن در جریان مراسم و عبادت‌های شبانه استفاده می‌کردند. همین کاربرد باعث شد قهوه به‌تدریج با افزایش هوشیاری و کمک به بیدار ماندن شناخته شود.
از یمن، مصرف قهوه به بخش‌های مختلف جهان اسلام گسترش پیدا کرد و در شهرهایی مانند مکه، قاهره و استانبول محبوب شد. قهوه‌خانه‌ها نیز به‌تدریج به مکان‌هایی برای گفت‌وگو، معاشرت و فعالیت‌های فرهنگی تبدیل شدند.
قهوه در جهان اسلام
قهوه در اوایل سده پانزدهم میلادی به حجاز رسید و به‌ویژه میان زائران و ساکنان شهرهای مهم منطقه مورد توجه قرار گرفت. پس از آن، قهوه راه خود را به قاهره و سپس استانبول باز کرد.
استانبول یکی از مهم‌ترین مراکز گسترش فرهنگ قهوه بود و قهوه‌خانه‌ها در این شهر به مکان‌هایی برای گردهمایی مردم تبدیل شدند. قهوه‌خانه‌ها فقط محل نوشیدن قهوه نبودند؛ بلکه فضایی برای گفت‌وگو، شنیدن شعر و داستان، بازی و تبادل نظر نیز به شمار می‌رفتند.
ورود قهوه به اروپا
قهوه در حدود قرن هفدهم میلادی از مسیرهای تجاری مختلف وارد اروپا شد. تجارت میان اروپا و امپراتوری عثمانی و همچنین مسیرهای دریایی مرتبط با یمن و شمال آفریقا، نقش مهمی در گسترش این نوشیدنی داشتند.
در میانه قرن هفدهم، قهوه به انگلستان رسید و قهوه‌خانه‌ها در شهرهایی مانند آکسفورد و لندن شکل گرفتند. پس از مدتی، مصرف قهوه در بسیاری از کشورهای اروپایی رواج پیدا کرد.
با گسترش تجارت جهانی، کشورهای اروپایی گیاه قهوه را به مناطق گرمسیری مختلف بردند و کشت آن در نقاط گوناگون جهان توسعه یافت. امروزه بخش بزرگی از تولید قهوه جهان در مناطقی نزدیک به خط استوا انجام می‌شود.
قهوه در ایران
قهوه نیز سابقه‌ای طولانی در فرهنگ ایران دارد. در دوره صفویه، قهوه در میان نوشیدنی‌های رایج جایگاه قابل توجهی پیدا کرد و قهوه‌خانه‌ها به محل تجمع شاعران، هنرمندان و مردم تبدیل شدند.
با گذشت زمان و گسترش مصرف چای، جایگاه قهوه در میان نوشیدنی‌های روزمره ایرانیان تغییر کرد؛ با این حال قهوه هیچ‌گاه به‌طور کامل از فرهنگ نوشیدنی ایران کنار نرفت.
امروزه انواع مختلف قهوه مانند اسپرسو، قهوه ترک، قهوه فرانسه، کاپوچینو و قهوه فوری در میان ایرانیان طرفداران زیادی دارند.
در شهر کرمان نیز فرهنگ کافه‌نشینی و نوشیدن قهوه در سال‌های اخیر بیشتر مورد توجه قرار گرفته است و دان کافه در کرمان تلاش می‌کند تجربه‌ای متنوع از نوشیدنی‌های قهوه را برای علاقه‌مندان این نوشیدنی فراهم کند.
کشورهای تولیدکننده قهوه
قهوه در بیش از ۷۰ کشور جهان کشت می‌شود و بیشتر مناطق مهم تولیدکننده در نزدیکی کمربند استوایی قرار دارند؛ مناطقی که شرایط آب‌وهوایی مناسبی برای رشد گیاه قهوه دارند.
برزیل، ویتنام، کلمبیا، اندونزی، اتیوپی، هند و مکزیک از جمله کشورهای شناخته‌شده در صنعت تولید قهوه هستند.
شرایط آب‌وهوایی، ارتفاع، خاک و روش فرآوری باعث می‌شود دانه‌های قهوه هر منطقه ویژگی‌های عطری و طعمی متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل در دنیای قهوه با نام‌هایی مانند قهوه کلمبیا، قهوه جاوا و قهوه کنیا روبه‌رو می‌شویم.
انواع اصلی قهوه
در صنعت قهوه گونه‌های مختلفی از گیاه قهوه وجود دارد، اما دو گونه Arabica و Robusta از شناخته‌شده‌ترین آن‌ها هستند.
قهوه عربیکا (Arabica)
عربیکا یکی از مهم‌ترین گونه‌های تجاری قهوه است و معمولاً به دلیل عطر و طعم پیچیده‌تر و اسیدیته متعادل‌تر شناخته می‌شود.
دانه‌های عربیکا در مناطق مختلف و در ارتفاع‌های متفاوت کشت می‌شوند و شرایط رشد می‌تواند تأثیر زیادی بر ویژگی نهایی قهوه داشته باشد.
قهوه روبوستا (Robusta)
روبوستا گونه‌ای مقاوم‌تر از عربیکاست و معمولاً کافئین بیشتری دارد. طعم آن می‌تواند قوی‌تر و تلخ‌تر باشد و به همین دلیل در بسیاری از ترکیبات اسپرسو نیز استفاده می‌شود.
ترکیب عربیکا و روبوستا در برخی قهوه‌ها می‌تواند به ایجاد تعادل میان عطر، طعم، کافئین و بافت نوشیدنی کمک کند.
قهوه لیبریکا (Liberica)
لیبریکا یکی دیگر از گونه‌های قهوه است که سهم بسیار کمتری از تولید جهانی را به خود اختصاص می‌دهد. این گونه به دلیل ویژگی‌های متفاوت دانه و عطر و طعم خاص خود، در برخی مناطق مورد توجه قرار گرفته است.
قهوه چه خواصی دارد؟
قهوه علاوه بر عطر و طعم، حاوی ترکیبات زیست‌فعال مختلفی است. یکی از شناخته‌شده‌ترین ترکیبات آن کافئین است که می‌تواند به افزایش هوشیاری و کاهش احساس خستگی کمک کند.
برخی مطالعات نیز ارتباط میان مصرف متعادل قهوه و بعضی پیامدهای سلامت را بررسی کرده‌اند. با این حال، نتایج تحقیقات به عوامل مختلفی مانند مقدار مصرف، نوع قهوه، شرایط فردی و شیوه تهیه آن بستگی دارد؛ بنابراین بهتر است قهوه را به‌عنوان یک نوشیدنی سالم‌کننده یا درمان‌کننده بیماری‌ها در نظر نگیریم.
افزایش هوشیاری
کافئین موجود در قهوه می‌تواند فعالیت سیستم عصبی مرکزی را افزایش دهد و در کوتاه‌مدت به بیشتر شدن هوشیاری و کاهش احساس خستگی کمک کند.
وجود ترکیبات آنتی‌اکسیدانی
قهوه حاوی ترکیباتی مانند اسیدهای کلروژنیک است که خاصیت آنتی‌اکسیدانی دارند. میزان و نوع این ترکیبات می‌تواند با توجه به نوع دانه و روش برشته‌کاری و دم‌آوری متفاوت باشد.
ارتباط با برخی شاخص‌های سلامتی
مطالعات مشاهده‌ای متعددی درباره ارتباط مصرف قهوه با بیماری‌هایی مانند دیابت نوع ۲ و برخی بیماری‌های کبدی انجام شده است. با این حال، وجود ارتباط آماری لزوماً به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست و نباید از این یافته‌ها برای درمان بیماری‌ها استفاده کرد.
قهوه خوب را از کجا تجربه کنیم؟
تفاوت در نوع دانه، میزان برشته‌کاری، روش آسیاب و شیوه دم‌آوری می‌تواند طعم نهایی یک فنجان قهوه را به‌طور محسوسی تغییر دهد. به همین دلیل، تجربه قهوه فقط به انتخاب نوع نوشیدنی محدود نمی‌شود.
اگر در کرمان به دنبال تجربه انواع نوشیدنی‌های قهوه در فضایی کافه‌ای هستید، می‌توانید قهوه‌های دان کافه در کرمان را امتحان کنید و از میان نوشیدنی‌های گرم و سرد، گزینه مورد علاقه خود را انتخاب کنید.
روز جهانی قهوه؛ بهانه‌ای برای یک فنجان قهوه
روز جهانی قهوه فرصتی است برای آشنایی بیشتر با مسیری که یک دانه قهوه از مزرعه تا فنجان طی می‌کند؛ از کشاورزان و تولیدکنندگان گرفته تا برشته‌کاری، آسیاب و دم‌آوری.
پس اگر عاشق قهوه هستید، ۱ اکتبر، روز جهانی قهوه می‌تواند بهانه خوبی باشد تا یک فنجان قهوه مورد علاقه‌تان را نوش جان کنید و کمی بیشتر درباره دنیای جذاب قهوه بدانید.
دان کافه در کرمان نیز این روز را به همه دوستداران قهوه تبریک می‌گوید. ☕️
